Littekens: hyperpigmentatie, atrofisch, hypertrofisch of keloïd
02 augustus 2020 

Littekens: hyperpigmentatie, atrofisch, hypertrofisch of keloïd

We ontkomen er helaas niet aan, littekens. Na een operatie, een val of andere huidbeschadiging blijft er vaak een littekentje achter. Een litteken is eigenlijk een soort ‘overblijfsel’ van het wondgenezingsproces. Als een wondje goed geneest is het litteken meestal alleen zichtbaar als een verkleuring in de huid. Maar als het wondgenezingsproces verstoord raakt kan het litteken ‘lelijk’ genezen. Gelukkig kun je hier zelfs iets aan doen! Ik testte één littekengel uit. 

Nieuwsgierig naar de oorzaak en behandeling? Lees dan hieronder verder! Of ga meteen naar mijn gratis productadvies voor littekens.

Een litteken ontstaat na beschadiging van de huid. Wanneer de bovenste huidlaag alleen beschadigd, bijvoorbeeld als je je huid schaaft, zal er geen litteken ontstaan. Maar als de huid dieper beschadigd hoort littekenvorming bij het genezingsproces van de huidbeschadiging. Er zijn verschillende soorten littekens. Deze kunnen verschillen in ernst, kleur, vorm, en gevoel.

Eigenlijk kun je de littekens in vier soorten onder verdelen: verkleuringen, atrofische littekens, hypertrofische littekens, keloïd littekens. Hieronder leg ik ze alle vier uit:

Verkleuring van de huid

De meeste voorkomende zijn littekens in de vorm van een donkere of lichte verkleuring. Dit litteken ontstaat wanneer het genezingsproces gewoon normaal verloopt. Je noemt dit ook wel post-inflammatoire hyperpigmentatie- of hypopigmentatie.

Oftewel, na de wondgenezing (post inflammatoir) ontstaat er een verkleuring (pigmentatie). Deze kan donker gekleurd zijn, dit noem je hyper-pigmentatie. Of licht gekleurd zijn, dit noem je hypo-pigmentatie.

littekens

Atrofisch litteken

Het wondgenezingsproces kan ook afwijkend verlopen. Dan ontstaat er een ander type litteken. Bijvoorbeeld een atrofisch litteken. Hierbij wordt er té weinig weefsel aangemaakt tijdens het wondgenezingsproces. Waardoor er een dun, ingetrokken, litteken ontstaat. Je kent misschien wel het litteken van Annemarie Keizer dat op haar buik zit. Dit is ook een voorbeeld van een atrofisch litteken.

atrofisch litteken

Hypertrofisch litteken

Een ander litteken dat ontstaat als het wondgenezingsproces niet goed verloopt is een hypertrofisch litteken. In tegenstelling tot atrofische littekens, wordt bij dit type litteken juist té veel weefsel aangemaakt. Hierdoor ontstaat er een dik, voelbaar litteken.

hypertrofisch litteken

Keloïd litteken

Het litteken ligt als het ware op je huid. Een litteken dat hierop lijkt is het keloïd litteken. Dit litteken is ook dik en voelbaar. Maar groeit ook nog eens buiten het oorspronkelijke wondje. Het uiteindelijke litteken is dus groter dan de huidbeschadiging. Je ziet dit bijvoorbeeld vaak als je een piercing laat schieten, in plaats van piercen. Er ontstaat dan een zogeheten bloemkool oor. Of bij acne keloidalis.

keloid

Een litteken ontstaat aan het einde van het wondgenezingsproces. Dit wondgenezingsproces doorloopt vier fases. De eerste fase noem je de bloedingsfase (dag 1 tot dag 4). In deze fase sluit je lichaam de bloedtoevoer naar de wond af door een stollingsproces te activeren.

Als deze bloedingsfase is gestopt begint de ontstekingsfase. Tijdens deze fase brengt je lichaam ontstekingscellen naar de wond toe om de wond schoon te maken. In deze fase kunnen er ook ontstekingsverschijnselen ontstaan zoals: zwelling, roodheid, pijn en warmte.

Hierna komt fase twee. De regeneratiefase (dag 4 tot dag 21). In deze fase maakt je lichaam nieuw weefsel aan op de plek waar de huid is beschadigd.

De derde en laatste fase van het wondgenezingsproces is de rijpingsfase (dag 21 tot dag 365 of langer). In deze fase rijpt het nieuwe huid weefsel. Het is vooral belangrijk dat de aanmaak en afbraak van weefsel in evenwicht zijn.

Als er namelijk te weinig weefsel wordt aangemaakt ontstaat er een atrofisch litteken. Als er teveel weefsel wordt aangemaakt ontstaat er een hypertrofisch of keloïd litteken. Het litteken wordt in deze rijpingsfase minder rood, oppervlakkiger en soepeler.

littekens jeuken

Bestaande littekens verwijderen is lastig. Maar je kunt littekens wel verminderen. Bijvoorbeeld door de juiste producten te smeren. Net als dat je de kans op littekenvorming zelf kan beperken. Hieronder lees je mijn tips!

Litteken beschermen tegen de zon

Is je wondje nog aan het genezen? Of is het littekens jonger dan 1 jaar? Dan is super belangrijk om je huid te beschermen tegen de zon. Tijdens het genezingsproces van je wondje of litteken zijn je pigmentcellen namelijk een beetje in de war. Als de zon ze activeert gaan ze in grote aantallen lokaal op de plek van het wondje pigment maken. Je krijgt dan een pigmentvlek(je) op de plek van je litteken.

Smeer daarom minimaal een factor 30, om de 2 uur. Het liefste zelfs factor 50. Op die manier verklein je de kans op verkleuringen op de plek van het wondje of litteken.  Gebruik hiervoor een huidvriendelijke zonnebrandcrème. Met krachtige zonnefilters. Bijvoorbeeld:

littekens

Litteken crème smeren

Verder zijn er veel littekencrèmes op de markt. Die beweren je litteken als sneeuw voor de zon te laten verdwijnen. Dat is helaas met geen enkele litteken crème mogelijk. Daarnaast is het zo dat veel van deze crèmes maar lage concentratie werkzame ingrediënten bevatten.

Wil je toch een litteken crème smeren? Zorg er dan voor dat je een litteken crème koopt waar genoeg antioxidanten en herstellende ingrediënten aan zijn toegevoegd. Daarnaast moet een goede litteken crème naar mijn mening altijd siliconen bevatten. Vaak wordt gedacht dat je siliconen beter niet kunt opsmeren, omdat ze de huid zouden afsluiten. Maar dit is niet waar.

Siliconen leggen een afdekkend laagje over de huid. Hierdoor kan het water minder snel uit de huid verdampen. En dit is precies wat je bij littekens wilt creëren, want water is de belangrijkste factor voor een gezond wondgenezingsproces. En dus ook voor een mooi litteken proces. Siliconen smeren dus!

Daarnaast helpt het om óók antioxidanten te smeren. Bijvoorbeeld zoethoutwortel en niacinamide. Ze herstellen, kalmeren én beschermen de huid tegen verkleuringen. Hieronder heb ik twee goede voorbeelden gezet van producten die je kunt gebruiken als litteken crème:

littekens

Litteken olie

Wat ook een goede optie is zijn plantaardige oliën. In deze oliën zitten van nature namelijk al hoge concentraties antioxidanten. Kies bijvoorbeeld deze rozenbottel olie. Olie uit de rozenbottel vrucht heeft een regenererende (reparerende) invloed op je huid. Benieuwd welke littekencrèmes je het beste kunt smeren? Lees dan mijn gratis productadvies voor littekens.

Tips van de @Sproetonline Instagramvolgers

Als ik een productadvies voor een specifieke huidklacht op Instagram publiceer, vraag ik ook altijd aan mijn Instagram volgers of zij nog tips hebben. Over producten of therapieën waar zij goede ervaringen mee hebben, Voor littekens kreeg ik de volgende tips:

Na ongeveer 1,5 jaar kun je zien hoe het uiteindelijke litteken eruit zal zien. In deze fase van de littekenvorming kan een crème helaas niet veel verschil meer maken. Wel kan je een huidtherapeut bezoeken voor een littekenbehandeling. Enkele voorbeelden van littekenbehandelingen zijn:

Littekens laseren

Naast gesprongen adertjes, pigmentvlekjes en overbeharing kun je ook je littekens laten behandelen met lasertherapie. Dit wordt meestal gedaan met de zogeheten fractional laser. Bij deze lasertherapie worden er met laserlicht kleine gaatjes in de huid gemaakt. Als reactie hierop gaat je lichaam deze gaatjes ‘vullen’ met nieuwe huid. Hierdoor wordt het litteken minder zichtbaar.

Is je litteken ingezonken en diep? Of heb je allemaal diepe putjes/ gaatjes in je huid? Dan wordt er vaak gekozen om de littekens te behandelen met een CO2 laser. Ook deze laser maakt gaatjes in de huid door stukjes huidlaag te laten verdampen.

Het grootste verschil met de fractional laser is dat deze laser veel dieper in de huid kan. Het heeft 2 diepte standen, die vaak ook met elkaar gecombineerd worden voor het meest effectieve resultaat. Daarnaast kunnen gepigmenteerde donkere littekens met de pigmentlaser worden behandeld. Deze laser vermindert de donkere verkleuring.

littekens laseren

Litteken behandelen met microneedling

Microneedling is vooral geschikt als je littekens ingezonken zijn of alleen gekleurd, zoals atrofische (acne) littekens of donkere littekens. Bij deze therapie wordt er gebruik gemaakt van een dermapen die kleine gaatjes in je huid stempelt. Als reactie hierop gaat je huid de gaatjes vullen met nieuwe huid.

Goed nieuws! Je kunt deze therapie ook zelf thuis uitvoeren met een dermaroller. Dit is natuurlijk wel iets anders dan een dermapen die gebruikt wordt door een professional. Een dermaroller maakt namelijk sneetjes in je huid, geen gaatjes zoals de dermapen. En gaat minder diep je huid in. Het werkingsmechanisme is ongeveer hetzelfde. Je huid gaat de sneetjes opvullen met nieuwe huid.

Litteken behandelen met cryotherapie

Cryotherapie is geschikt voor verheven, voelbare littekens zoals hypertrofische littekens of keloid littekens. Bij deze therapie wordt het littekenweefsel namelijk bevroren. Hierna zal er een brandblaar ontstaan. Na een paar dagen wordt dit een korstje. Deze zal na de wondgenezing eraf vallen.

Ook een arts kan helpen. Hij/zij kan namelijk corticosteroïden inspuiten. Corticosteroïden brengen de cellen in het litteken tot rust. Het litteken zal afvlakken, de jeuk zal verminderen en de huid zal zachter aanvoelen. De arts spuit de corticosteroïden 4 tot 6 keer wekelijks in het litteken.

Een bijwerking van deze injectie is wel dat het litteken lichter kan worden. Waardoor er kleurverschil ontstaat tussen je litteken en de omliggende huid. Raadpleeg je arts over het risico op deze bijwerking.

Over de schrijver
Hi! Mijn naam is Luus, ik ben huidtherapeute en help jullie graag een wegwijs in de zin en onzin van huidverzorging en alles wat daarbij komt kijken!

Volg Sproet op Instagram!

sproetonline instagram