Winter eczeem gezicht en lichaam

Luus
14 januari 2026

Bestaat er zoiets als winter eczeem? Of is dit gewoon eczeem dat in de winter opvlamt? In deze blog vertel ik je er alles over! Over eczeem in de winter in het algemeen, welke factoren een verhoogd risico op klachten geven, hoe eczeem behandelen eruit kan zien en welke cosmetica merken ik aanraad en afraad!

Winter eczeem: waarom eczeem in de winter zo vaak verergert

Dat de koude wintermaanden zwaar voor onze huid kunnen zijn, is denk ik niets nieuws. Dat de huid uitdroogt en roder wordt ook niet. Het hoort er eigenlijk een beetje bij omdat de droge lucht gewoonweg invloed heeft op onze huid. 

Maar eczeem in de winter is weer een gradatie erger. Dat is niet per se een huidklacht die we als normaal moeten zien. Maar wel eentje die veel voorkomt in de winter. Veel mensen merken vooral dat hun eczeem in de winter ineens opflakkert, jeukt en meer geïrriteerd raakt. De koude buitenlucht en droge lucht binnen zijn hierin de grote boosdoener. 

Maar ook onze neiging tot warme douche of zelfs heet douchen vormen daarbij een problematische combinatie. Dit leidt tot een droge huid, die sneller scheurt, jeukt, schilfert en ontstoken raakt. Het fenomeen wordt in de volksmond vaak winter eczeem genoemd. 

Winter eczeem is geen officiële medische diagnose, maar artsen herkennen het beeld wel degelijk. Vooral bij mensen met atopisch eczeem of een gevoelige huid. Gelukkig zijn er dingen die je zelf kunt doen om de klachten te verminderen! Hieronder heb ik alvast alle producten op een rijtje gezet die in deze blog als tip geef:


Wat zegt de wetenschap eigenlijk over wintereczeem?

De medische verklaring van het ontstaan van eczeem in de winter is eigenlijk best logisch! Onze huid kan minder goed vocht vasthouden in de koude maanden. De luchtvochtigheid buiten daalt en binnen creëert de droge verwarming een omgeving waarin de huid sneller uitdrogen kan. 

Hierdoor raakt de huidbarrière, het beschermende laagje van vetten en cellen, beschadigd. De huid verdampt letterlijk meer vocht, waardoor je huid droog wordt en de barrièrefunctie vatbaarder. Wanneer die barrière niet goed werkt, dringen goede stoffen makkelijker de huid uit. Maar irriterende stoffen en allergenen ook makkelijker de huid binnen. 

Je immuunsysteem reageert hierop door een ontstekingsreactie te veroorzaken. Dit verklaart waarom je in de winter vaak sneller last van eczeem krijgt. Maar ook waarom het eczeem erger in de winter kan worden en waarom zoveel mensen in de winter meer last van eczeem hebben. 

Bovendien is het ook nog eens zo dat een droge huid en een kapotte huidbarriere de jeuk verergeren waardoor het eczeem in stand gehouden wordt. Als reactie gaan we krabben en ook dit kan klachten verergeren. Je krijgt 'nieuwe' jeuk, een huid barrière dat nog meer uitdroogt en kapot raakt. Stress is geen oorzaak van eczeem in de winter maar kan klachten wel verergeren. 

Winter eczeem handen

De handen zijn extra gevoelig voor winter eczeem. Ze worden vaak gewassen, komen in contact met water, reinigingsmiddelen en zeep, en worden zelden langdurig beschermd door vettige producten. Daarbij komt dat de handhuid relatief weinig talgklieren heeft en daardoor sneller kan uitdrogen. 

Niet gek is daarom ook dat winter eczeem handen veel voorkomt. Symptomen die hierbij horen zijn: kloofjes, roodheid en schilfering rond knokkels en vingers. Wanneer je veel krabt ontstaan opengekrabde huidlagen. Die gevoelig zijn voor infecties, bacteriën en zelfs zwelling.

Waarom de handen zoveel gevoeliger zijn

Maar waarom krijgt bijna iedereen last van rode en droge handen in de winter? Wetenschappelijk gezien is dit logisch: het stratum corneum (buitenste laag van de opperhuid) is op de handen dunner en minder vet dan op bijvoorbeeld rug of dijen. 

De huid is hier over het algemeen daarom al een stuk droger dan de rest van het lichaam. Combineer dat met kou, wol, wrijving en water, en je hebt vrijwel garantie op irritatie. Maar ook voor ontstekingen want een kapotte huidlaag is een ideale broedplaats voor bacteriën en schimmels. 

Zorg er daarom het liefste altijd voor dat je handschoenen draagt zodra het buiten kouder wordt. En smeer het liefste iedere avond een goede handcrème. In de nacht neemt de huid namelijk efficiënter stoffen op omdat je niet van alles vastpakt gedurende de dag. Mijn favoriete handcrèmes:

Winter eczeem benen

Ook de benen zijn een typische locatie om meer last van eczeem in de winter te krijgen. De huid op de benen bevat namelijk van nature minder talg en is daardoor gevoeliger voor uitdroging. De huid wordt in de winter vaak extra belast door warme douche en wrijving van kleding. Maar we beginnen ook massaal met het smeren van bodylotions. Vaak met daarin meer irriterende stoffen dan goede stoffen. 

Eczeem winter benen: rol van douchen en zeep

Veel mensen realiseren zich niet dat douche-gedrag here cruciaal is. Hoe warmer het water, hoe meer huidvetten oplossen. Onderzoek laat zien dat heet water de barrièrefunctie aantast en de transepidermaal waterverlies (TEWL) verhoogt. 

Wanneer iemand daarnaast ook nog traditionele zeep gebruikt in plaats van een douche olie, dan worden beschermende lipiden nog sneller verwijderd. Cosmetica-industrie noemt graag “hydraterende douchegels”. Maar ze bevatten vaak was-stoffen die de barrière verder onder druk zetten. Precies tegenovergesteld aan wat de marketing suggereert... Merken die ik bijvoorbeeld afraad zijn: Weleda, Kneipp, Dove, Lush, Bodyshop en Dr Hauschka. 


Winter eczeem kind

Bij kinderen zien we winter eczeem nog vaker. Winter eczeem (kind) ontstaat vooral omdat de huidbarrière bij kinderen nog niet volledig ontwikkeld is en dus sneller beschadigd raakt. Kinderen met atopisch eczeem, hooikoorts of astma hebben bovendien een genetische aanleg voor een verstoorde barrièrefunctie. En zo voor meer eczeem (in winter)

De vicieuze cirkel van jeuk bij kinderen

Bij kinderen ontstaat gemakkelijk een vicieuze cirkel van jeuk, krabben, opengekrabde huidlagen, ontsteking en opnieuw jeuk. Hierdoor kunnen ook infecties ontstaan. De zorg voor de huid van kinderen wordt in de winter wat mij betreft ook vaak te licht opgevat. "Het is maar droge huid”. 

Maar de droge huid is in deze context geen cosmetisch verschijnsel. Het is een signaal van een verstoorde huidbarrière. En hoe sneller je hierbij bent, hoe beter! Voor kinderen vind ik de La Roche Posay AP+ balsem een hele fijne balsem voor zowel lichaam als gezicht. 


Hoe ziet wintereczeem eruit?

Winter eczeem kan er op meerdere manieren uitzien. Afhankelijk van ernst, oorzaak, locatie en natuurlijk per persoon. Toch zijn er een aantal veel voorkomende symptomen die je aan de huid ziet:

  • roodheid en irritatie
  • schilfering en droogheid
  • kloofjes en bloedpuntjes
  • bultjes of blaasjes
  • verdikking van langer bestaande plekken
  • duidelijke ontsteking

Op het gezicht spreken we ook vaak over 'winter eczeem gezicht'. De symptomen treden dan vooral op rond mond, ogen en wangen. Veel cosmetica-merken claimen hiervoor oplossingen te hebben. Maar dit is precies het waar marketing en wetenschap vaak uiteenlopen... 

Vaak genoeg doen de producten namelijk het tegenovergestelde als wat beloofd wordt waardoor de huid uitdroogt en je juist meer last van eczeem in de winter krijgt. Dit zijn bijvoorbeeld de bekende gezichtsreinigers met ontvettende was-stoffen. Of zogenaamd hydraterende gezichtscrèmes met hoge concentraties ontvettende alcohol erin. 


De rol van cosmetica: kritisch bekeken

Zoals ik hierboven ook al aangaf maken cosmetica merken maar al te graag gebruik van 'onze huidaandoening. Dit is tenslotte waar ze geld op verdienen; onze huidklachten behandelen. Maar hoe langer wij last houden van onze huidklacht, hoe meer zij aan ons kunnen verdienen. Bovendien is winter eczeem behandelen niet zo makkelijk. Hieronder een aantal puntjes van kritiek binnen de cosmetica industrie!

Werkt het allemaal echt of vooral in reclame?

Cosmeticamerken adverteren graag met termen als 'herstelt de huidbarrière', 'voedt diep' of 'tegen droge huid'. Maar de werkelijke vraag is of deze producten de verstoorde huidbarrière daadwerkelijk herstellen of alleen tijdelijk symptoombestrijding bieden. Anders is het dweilen met de kraan open... 

Cosmetica dat lekker ruikt

Bovendien bevatten veel van deze producten parfum, alcohol en/of botanische extracten. Die winter eczeem, en andere soorten eczeem, eerder verergeren dan verbeteren. Zeker wanneer de huid al ontstoken is. Een beetje kort door de bocht gezegd kan een lekker ruikende crème, eczeem in de winter eigenlijk nooit verhelpen. Het geeft juist een verhoogd risico op nieuwe klachten. 

Vette zalf vs. cosmetische crème

Cosmetica maakt graag gebruik van het woord 'hydraterend'. Maar bij eczeem is het niet primair het gebrek aan water dat het probleem vormt. Meer het gebrek aan lipiden. Water inbrengen heeft weinig nut als het meteen weer kan verdampen; het gaat om afsluiting van de huid. Een vette zalf of zalf met occlusieve werking houdt vocht vast. Terwijl een lichte crème dat meestal niet doet. 

Dit verklaart waarom dermatologen vaak vette zalf adviseren en geen trendy skincare. Derhalve kun je stellen dat veel cosmetica-oplossingen niet de kern van het probleem aanpakken. Namelijk het herstel van de barrière. Maar eerder inspelen op het cosmetische idee van een zachte huid.


Wat te doen tegen eczeem in de winter?

Krijg je altijd meer last van eczeem in de winter? Of zijn jouw eczeem klachten tijdens de koude wintermaanden ontstaan? Dan wil je waarschijnlijk vooral weten hoe je je huid het beste kunt behandelen. Bij eczeem gaat het eigenlijk om een combinatie van: vocht vasthouden, lipiden aanvullen en irritatie vermijden.

1. Douche niet te warm

Gebruik lauw water en beperk de tijd. Heet douchen is lekker. Maar verhoogt het transepidermaal vochtverlies aanzienlijk waardoor er teveel water uit de huid verdampt en je last kunt krijgen van een droge huid. 

2. Smeer de juiste producten

Kies voor occlusieve producten zoals vette zalf. Hieronder heb ik een complete routine gezet zodat je meteen aan de slag kunt met de juiste producten! 

3. Binnenlucht verbeteren

Zodra we de verwarming binnen aan zetten en minder vaak ventileren, ontstaat er droge lucht binnenshuis. Droge lucht verhoogd het risico op een droge huid en jeuk. Een luchtbevochtiger kan de luchtvochtigheid binnenshuis aanzienlijk verbeteren en zo indirect eczeemklachten verminderen. 

4. Beschermen buiten

Ook buiten is het belangrijk om je huid te beschermen. Handschoenen, het vermijden van wol en bescherming tegen kou helpen zijn het halve werk in de strijd tegen winter eczeem!


Andere eczeem gerelateerde blogs