Actinische keratose: voorstadia van huidkanker
15 augustus 2020 

Actinische keratose: voorstadia van huidkanker

Misschien gaat er niet meteen een belletje rinkelen bij het woordje actinische keratose. Toch denk ik dat je deze huidafwijking wel kent. Je ziet het vaak bij wat oudere mannen op hun hoofd zitten. Of bij vrouwen op de onderarmen. Bij actinische keratose zie je huidkleurige tot geelbruine, ruwe plekjes op de huid. Mensen beschrijven het vaak als een niet genezende wondjes, omdat het lijkt alsof er een korstje op de huid zit die maar blijft terug komen. De plekjes zijn goedaardig, maar kunnen wel kwaadaardig worden.

Nieuwsgierig geworden? Lees dan hieronder verder!

Wat is actinische keratose?

Actinische keratose wordt vooral bij ouderen gezien. Die jarenlang zijn blootgesteld aan de zon. Met name mensen met een wat lichter huidtype en blond haar met blauwe ogen, hebben krijgen er vaak mee te maken. Daarnaast wordt de afwijking ook veel gezien bij mensen die afweerremmende medicijnen slikken. Actinische keratose is een voorstadia van huidkanker, maar nog geen kwaadaardige vorm. Wel kan het uiteindelijk kwaadaardig worden. Het is namelijk een voorstadia van een plaveiselcelcarcinoom.

Oorzaak actinische keratose

De letterlijke vertaling van actinische keratose is: door de zon veroorzaakte verhoorning van de huid. Oftewel, door langdurige blootstelling van de huid aan zonlicht zijn er verhoornde plekjes ontstaan. Maar hoe begint actinische keratose dan precies? Doordat de huid langdurig is blototgesteld aan de zon, beschadigd het DNA in je cellen. Het gevolg hiervan is dat je cellen niet meer op een normale manier gaan delen. Maar opeens super snel. Het gevolg? Er ontstaat een abnormale opstapeling van huidcellen. Dit noem je ook wel verhoorning of keratose. Bij verhoorning drogen de cellen uit je bovenste huidlaag uit en sterven ze uiteindelijk af. Vervolgens schuiven de gezonde cellen onder die dode huidlaag een laagje op naar boven. Deze nieuwe huidlaag duwt de dode huidlaag er als het waren af. Maar dit gaat veel te snel. Daarom begint actinsiche keratose met een klein, ruw plekje op de huid.

Zoals ik net al zei is actinische keratose een gevolg van de schadelijke effecten van zonlicht. Ik denk dat iedereen wel weet dat zonlicht, naast een lekker bruin kleurtje, ook veel negatieve effecten met zich mee brengt. Denk aan: verbranding, veroudering van de huid, pigmentvlekjes, maar ook huidkanker. Of in dit geval, een voorstadia van huidkanker. Altijd goed smeren dus!

Actinische keratose herkennen

Actinische keratose kun je vrij makkelijk herkennen. Allereerst zit actinische keratose op plekken die veel zijn blootgesteld aan de zon. Denk bijvoorbeeld aan het gezicht, de hals, op de handruggen, of op het kale hoofd. Plekken waar al veel andere tekenen van zonschade te zien zijn, zoals: rimpeltjes, gesprongen adertjes, pigmentvlekjes en een dunner wordende huid. Het actinische keratose plekje komt in sommige gevallen ook voor op de lippen. Je noemt het plekje dan chelitits actinica. De lippen kunnen dan zelfs van kleur veranderen.

Je kunt actinische keratose ook herkennen aan de huidstructuur. Het voelt namelijk erg ruw aan. Vergelijkbaar met een wratje. In eerste instantie voel je het plekje ook vooral, en zie je het nog niet zo goed zitten. Later wordt actinsiche keratose steeds beter zichtbaar. Helaas, maar ook belangrijk als alarmsignaal natuurlijk! Je ziet dan een rood-roze, tot geelbruin plekje op de huid. Wat daarnaast ook typerend is voor actinische keratose is dat mensen het vaak beschrijven als een niet genezend wondje of pukkeltje. Een wondje of pukkeltje dat steeds maar terug blijft komen. Eigenlijk een soort korstje die maar niet weg gaat. En als je “korstje” open krabt, bloed het snel.  Een typisch kenmerk waaraan je actinische keratose  kunt herkennen.

Verschil actinische keratose en plaveiselcelcarcinoom

Actinische keratose plekjes worden vaak verward met plaveiselcelcarcinomen. Niet gek hoor. Want ze lijken behoorlijk op elkaar zoals je kunt zien op de foto hieronder. Het grote verschil tussen beide is natuurlijk dat actinische keratose (nog) niet kwaadaardig is. En een plaveiselcelcarcinoom wel. Verder verschillen beide plekjes ook in uiterlijk. Zo is een plaveiselcelcarcinoom echt een soort bultje. En actinische keratose meer een afgevlakt plekje. Daarnaast zie je bij actinische keratose de verhoorning (gele korstjes) in het midden wat minder goed zitten. Verder is de roodheid bij actinische keratose wat minder fel dan bij een plaveiselcelcarcinoom

actinische keratose plaveiselcelcarcinoom

Behandeling actinische keratose

Wat kun je zelf tegen actinische keratose doen?

Je kunt actinische keratose helaas zelf niet behandelen. Wat je natuurlijk wel kunt doen is de kans op nieuwe actinische keratose verkleinen. Ga bijvoorbeeld niet onder de zonnebank en smeer je in de zomermaanden, maar ook zeker in de wintermaanden, goed in! Minimaal met een factor 30. En gebruik altijd een huidvriendelijke zonnebrandcrème. Want geloof me, er zijn zoveel irriterende zonnebrandcrèmes op de markt. Een voorbeeld van een fijne zonnebrandcrème is deze crème voor de gevoelige huid.

Wat kan een professional tegen actinische keratose doen?

Er zijn een aantal manieren om actinische keratose weg te halen. Zo kan een huisarts een smeerbare therapie voorschrijven. Dit zijn crèmes die de kwaadaardige celletjes doden of het afweersysteem onderdrukken. Voorbeelden van smeerbare therapieën tegen actinische keratose zijn: Zyclara crème, 5FU crème, Efudix crème en Aldare crème.

Ook kan actinische keratose worden weggehaald door middel van cryotherapie. Het plekje wordt dan behandeld met stikstof, waardoor het bevriest. Bij ongeveer de helft van de gevallen is er maar één cryotherapie behandeling nodig om het plekje helemaal weg te halen.  Daarnaast kan de arts er ook voor kiezen om de plekjes weg te snijden of weg te schaven doormiddel van curettage. Raadpleeg je arts om te bepalen wat voor jou de meest effectieve behandelmethode is.

Over de schrijver
Hi! Mijn naam is Luus, ik ben huidtherapeute en help jullie graag een wegwijs in de zin en onzin van huidverzorging en alles wat daarbij komt kijken!