Littekens: hyperpigmentatie, atrofisch, hypertrofisch of keloïd
02 augustus 2020 

Littekens: hyperpigmentatie, atrofisch, hypertrofisch of keloïd

We ontkomen er helaas niet aan, littekens. Na een operatie, een val of andere huidbeschadiging blijft er vaak een littekentje achter. Een litteken is eigenlijk een soort ‘overblijfsel’ van het wondgenezingsproces. Als een wondje goed geneest is het litteken meestal alleen zichtbaar als een verkleuring in de huid. Maar als het wondgenezingsproces verstoord raakt kan het litteken ‘lelijk’ genezen. Gelukkig kun je hier zelfs iets aan doen! Ik testte één littekengel uit. 

Nieuwsgierig naar de oorzaak en behandeling? Lees dan hieronder verder! Of ga meteen naar mijn gratis productadvies voor littekens.

 littekens laseren

Wat zijn littekens?

Een litteken ontstaat na beschadiging van de huid. Wanneer de bovenste huidlaag alleen beschadigd, bijvoorbeeld als je je huid schaaft, zal er geen litteken ontstaan. Maar als de huid dieper beschadigd hoort littekenvorming bij het genezingsproces van de huidbeschadiging. Er zijn verschillende soorten littekens. Deze kunnen verschillen in ernst, kleur, vorm, en gevoel.

Hoe ziet een litteken eruit?

Eigenlijk kun je de littekens in vier soorten onder verdelen. De meeste voorkomende zijn littekens in de vorm van een donkere of lichte verkleuring. Dit litteken ontstaat wanneer het genezingsproces gewoon normaal verloopt. Je noemt dit ook wel post-inflammatoire hyperpigmentatie- of hypopigmentatie. Oftewel, na de wondgenezing (post inflammatoir) ontstaat er een verkleuring (pigmentatie). Deze kan donker gekleurd zijn, dit noem je hyper-pigmentatie. Of licht gekleurd zijn, dit noem je hypo-pigmentatie.

Het wondgenezingsproces kan ook afwijkend verlopen. Dan ontstaat er een ander type litteken. Bijvoorbeeld een atrofisch litteken. Hierbij wordt er té weinig weefsel aangemaakt tijdens het wondgenezingsproces. Waardoor er een dun, ingetrokken, litteken ontstaat. Je kent misschien wel het litteken van Annemarie Keizer dat op haar buik zit. Dit is ook een voorbeeld van een atrofisch litteken.

Een ander litteken dat ontstaat als het wondgenezingsproces niet goed verloopt is een hypertrofisch litteken. In tegenstelling tot atrofische littekens, wordt bij dit type litteken juist té veel weefsel aangemaakt. Hierdoor ontstaat er een dik, voelbaar litteken. 

Het litteken ligt als het ware op je huid. Een litteken dat hierop lijkt is het keloïd litteken. Dit litteken is ook dik en voelbaar. Maar groeit ook nog eens buiten het oorspronkelijke wondje. Het uiteindelijke litteken is dus groter dan de huidbeschadiging. Je ziet dit bijvoorbeeld vaak als je een piercing laat schieten, in plaats van piercen. Er ontstaat dan een zogeheten bloemkool oor.

littekens jeuken

Oorzaak littekens

Een litteken ontstaat aan het einde van het wondgenezingsproces. Dit wondgenezingsproces doorloopt drie fases. De eerste fase noem je de ontstekingsfase (dag 1 tot dag 4). In deze fase sluit je lichaam de bloedtoevoer naar de wond af door een stollingsproces te activeren. Als deze bloedingsfase is gestopt begint de ontstekingsfase. Tijdens deze fase brengt je lichaam ontstekingscellen naar de wond toe om de wond schoon te maken. In deze fase kunnen er ook ontstekingsverschijnselen ontstaan zoals: zwelling, roodheid, pijn en warmte.

Hierna komt fase twee. De regeneratiefase (dag 4 tot dag 21). In deze fase maakt je lichaam nieuw weefsel aan op de plek waar de huid is beschadigd. De derde en laatste fase van het wondgenezingsproces is de rijpingsfase (dag 21 tot dag 365 of langer). In deze fase rijpt het nieuwe huid weefsel. Het is vooral belangrijk dat de aanmaak en afbraak van weefsel in evenwicht zijn. Als er namelijk te weinig weefsel wordt aangemaakt ontstaat er een atrofisch litteken. Als er teveel weefsel wordt aangemaakt ontstaat er een hypertrofisch of keloïd litteken. Het litteken wordt in deze rijpingsfase minder rood, oppervlakkiger en soepeler.

Behandeling littekens

Wat kun je zelf tegen littekens doen?

Is je wondje nog aan het genezen? Of is het littekens jonger dan 1 jaar? Dan is super belangrijk om je huid te beschermen tegen de zon. Tijdens het genezingsproces van je wondje of litteken zijn je pigmentcellen namelijk een beetje in de war. Als de zon ze activeert gaan ze in grote aantallen lokaal op de plek van het wondje pigment maken. Je krijgt dan een pigmentvlek(je) op de plek van je litteken. Smeer daarom minimaal een factor 30, om de 2 uur. Het liefste zelfs 50. Gebruik hiervoor een huidvriendelijke zonnebrandcrème.

Verder zijn er veel littekencrèmes op de markt die beweren je litteken als sneeuw voor de zon laten verdwijnen. Dat is helaas met geen enkele crème mogelijk.. Daarnaast is het zo dat veel van deze crèmes maar in lage concentratie werkzame ingrediënten bevatten. Het is in ieder geval belangrijk dat je een littekencrème koopt waaraan zowel antioxidanten als huid herstellende ingrediënten zijn toegevoegd. Kies bijvoorbeeld voor een crème met daarin siliconen (hydraterend, herstellend), niacinamide (antioxidant) en/of zoethoutwortel (hydraterend, herstellend). Een goeie optie is deze lotion met zoethoutwortel en siliconen.

Wat ook een goede optie is zijn plantaardige oliën. In deze oliën zitten van nature namelijk al hoge concentraties antioxidanten. Kies bijvoorbeeld deze rozenbottel olie. Olie uit de rozenbottel vrucht heeft een regenererende (reparerende) invloed op je huid. Benieuwd welke littekencrèmes je het beste kunt smeren? Lees dan mijn gratis productadvies voor littekens.

Tips van de @Sproetonline Instagramvolgers

Als ik een productadvies voor een specifieke huidklacht op Instagram publiceer, vraag ik ook altijd aan mijn Instagram volgers of zij nog tips hebben. Over producten of therapieën waar zij goede ervaringen mee hebben, Voor littekens kreeg ik de volgende tips:

Wat kan een professional tegen littekens doen?

Na ongeveer 1,5 jaar kun je zien hoe het uiteindelijke litteken eruit zal zien. In deze fase van de littekenvorming kan een crème helaas niet veel verschil meer maken. Wel kan je een huidtherapeut bezoeken voor een littekenbehandeling. Enkele voorbeelden van littekenbehandelingen zijn:

  • Lasertherapie: Naast gesprongen adertjes, pigmentvlekjes en overbeharing kun je ook je littekens laten behandelen met lasertherapie. Dit wordt meestal gedaan met de zogeheten fractional laser. Bij deze lasertherapie worden er met laserlicht kleine gaatjes in de huid gemaakt. Als reactie hierop gaat je lichaam deze gaatjes ‘vullen’ met nieuwe huid. Hierdoor wordt het litteken minder zichtbaar. Is je litteken ingezonken en diep? Of heb je allemaal diepe putjes/ gaatjes in je huid? Dan wordt er vaak gekozen om de littekens te behandelen met een CO2 laser. Ook deze laser maakt gaatjes in de huid door stukjes huidlaag te laten verdampen. Het grootste verschil met de fractional laser is dat deze laser veel dieper in de huid kan. Het heeft 2 diepte standen, die vaak ook met elkaar gecombineerd worden voor het meest effectieve resultaat. Daarnaast kunnen gepigmenteerde donkere littekens met de pigmentlaser worden behandeld. Deze laser vermindert de donkere verkleuring.
  • Microneedling: Deze therapie is vooral geschikt als je littekens ingezonken zijn of alleen gekleurd, zoals atrofische (acne) littekens of donkere littekens. Bij deze therapie wordt er gebruik gemaakt van een dermapen die kleine gaatjes in je huid stempelt. Als reactie hierop gaat je huid de gaatjes vullen met nieuwe huid. Goed nieuws! Je kunt deze therapie ook zelf thuis uitvoeren met een dermaroller. Dit is natuurlijk wel iets anders dan een dermapen die gebruikt wordt door een professional. Een dermaroller maakt namelijk sneetjes in je huid, geen gaatjes zoals de dermapen. En gaat minder diep je huid in. Het werkingsmechanisme is ongeveer hetzelfde. Je huid gaat de sneetjes opvullen met nieuwe huid.
  • Cryotherapie: Deze therapie is geschikt voor verheven, voelbare littekens zoals hypertrofische littekens of keloid littekens. Bij deze therapie wordt het littekenweefsel namelijk bevroren. Hierna zal er een brandblaar ontstaan. Na een paar dagen wordt dit een korstje. Deze zal na de wondgenezing eraf vallen.

Ook een arts kan helpen. Hij/zij kan namelijk corticosteroïden inspuiten. Corticosteroïden brengen de cellen in het litteken tot rust. Het litteken zal afvlakken, de jeuk zal verminderen en de huid zal zachter aanvoelen. De arts spuit de corticosteroïden 4 tot 6 keer wekelijks in het litteken. Een bijwerking van deze injectie is wel dat het litteken lichter kan worden. Waardoor er kleurverschil ontstaat tussen je litteken en de omliggende huid. Raadpleeg je arts over het risico op deze bijwerking.


Over de schrijver
Hi! Mijn naam is Luus, ik ben huidtherapeute en help jullie graag een wegwijs in de zin en onzin van huidverzorging en alles wat daarbij komt kijken!