Wondroos (erysipelas) is een acute bacteriële huidinfectie. Die vaak herkenbaar is aan een plotseling rood, warm en pijnlijk gebied op het been of de arm. Veel mensen vragen zich af hoe je wondroos herkent, wat de oorzaak is en vooral: wat je moet doen als je symptomen krijgt. Omdat deze infectie snel kan verergeren, is het belangrijk om de signalen vroeg te herkennen en op tijd medische hulp te zoeken. In dit artikel lees je hoe wondroos ontstaat, welke klachten erbij horen en welke stappen je het beste kunt nemen als je denkt dat je wondroos hebt!
Nieuwsgierig geworden? Lees dan hieronder verder!
Wat is wondroos?
Wondroos (erysipelas) is een bacteriële huidinfectie van de bovenste huidlagen die zorgt voor een rode, warme en gezwollen huid. Je noemt wondroos ook wel erysipelas of belroos. De ontsteking ontstaat meestal plotseling en kan op verschillende plekken op het lichaam voorkomen. De infectie ontstaat doordat bacteriën zich in de huid vermenigvuldigen en een sterke ontstekingsreactie veroorzaken.
Wondroos kan bij iedereen optreden, ook bij kinderen. Naast huidveranderingen veroorzaakt wondroos vaak ook lichamelijke klachten, zoals pijn, koorts, hoofdpijn, koude rillingen en misselijkheid. Wondroos komt helaas vrij vaak voor. Een goede hygiëne in combinatie met rust en de juiste verzorging van de huid kan helpen om klachten te verminderen.
Hoe ziet wondroos eruit?
Wondroos herken je meestal aan een plotselinge rode, warme en pijnlijke zwelling op de huid, vaak op het been, de arm of in het gezicht. Deze plek kan paarsrood kleuren, glanzend zijn en warm aanvoelen. Soms ontstaan er ook kleine blaren of grotere blaren met pus. In sommige gevallen zit er ook wat bloed in de blaren doordat de huid sterk ontstoken is.
Vaak merk je eerst dat je je ziek begint te voelen, vergelijkbaar met griepsymptomen. Je kunt last krijgen van koude rillingen, misselijkheid, koorts en gezwollen lymfeklieren.
De wondroosinfectie kan bij iedereen ontstaan en op verschillende plekken op het lichaam voorkomen. Toch zie je wondroos het vaakst op de benen, armen of in het gezicht. Het komt daarnaast vaker voor bij oudere mensen of bij mensen met onderliggende aandoeningen, zoals hart- en vaatziekten of diabetes.
Wat is de oorzaak van wondroos?
Wondroos wordt veroorzaakt door een bacteriële infectie in de diepere huidlagen. Meestal gaat het om stafylokokken of streptokokken. Deze bacteriën komen je lichaam binnen via een opening in de huid, dus eigenlijk waar de huid beschadigd is. Dit kunnen allerlei wondjes zijn. Denk aan een schaafwond, opengekrabde muggenbulten of een snijwondje
Maar ook huiduitslag dat gepaard gaat met een verminderde huid barrière zijn voor het wondroos bacterie een makkelijke manier om binnen te treden. Vaak zijn dit wondjes veroorzaakt door een schimmelinfectie tussen de tenen (voetschimmel). Maar het kan ook om eczeem klachten of een andere huidinfectie gaan.
Het hoeft trouwens niet zo te zijn dat dit ook meteen de plek is waar wondroos zich uit. Het kan bijvoorbeeld voorkomen dat het verantwoordelijke bacterie (meestal stafylokokken) via een kloofje tussen de tenen naar binnen is gekomen. Terwijl de wondroos infectie zich op het onderbeen uit. Het aangedane lichaamsdeel ligt dan dus wat verder weg.
Welke risicofactoren vergroten de kans op wondroos?
Je kunt extra vatbaar zijn als je last hebt van huidzweren, insectenbeten, steenpuisten, een open been, hypostatisch eczeem, wonden en kloofjes tussen de tenen. Maar ook veelvoorkomende ziektes aan de huid vergroten het risico op wondroos. Zo krijgen mensen met eczeem, krentenbaard, smetplekken en voetschimmel sneller last van wondroos. De huid is tenslotte open, waardoor bacteriën makkelijker binnentreedt.
Daarnaast komt wondroos vaker voor bij mensen met een slechte doorbloeding of een verminderde afvoer van lymfevocht, zoals bij CVI-klachten of lymfoedeem. Bij lymfoedeem is er namelijk een verhoogd risico op kleine wondjes en daardoor ook op infecties. Hetzelfde geldt voor mensen met overgewicht, diabetes of een verminderde weerstand.
Op de vraag 'wat mag je niet eten bij wondroos?' zou ik daarom antwoorden: eet liever niet teveel suiker. Ook zout kan het aangedane lichaamsdeel verergeren omdat overmatig zout de vochtretentie verergerd. Daarnaast komt wondroos bij ouderen komt vaker voor. Dit komt door veranderingen in het immuunsysteem, mogelijke onderliggende gezondheidsproblemen en de mobiliteit vaak verminderd is.
Wat zijn de symptomen van wondroos?
Hieronder heb ik alle symptomen van wondroos op een rijtje gezet:
- Pijnlijk been of pijnlijke arm
- Huid kleurt plotseling rood
- Warme plek
- Gezwollen huid
- Scherp begrensde warm aanvoelende rode plekken (bij donkere huid minder goed te zien)
- Huiduitslag beidt zich snel uit (rode huid bij lichte huid)
- Pijnlijk bij druk op de huid
- Soms blaren met pus
- Koorts
- Soms erg ziek
- Koude rillingen
- Misselijkheid en overgeven
- Lymfoedeem
- Gezwollen lymfeklieren
Wondroos symptomen kunnen per persoon verschillen. Zowel in ernst en locatie als in de huidveranderingen die optreden.
Wat is het verschil tussen wondroos en cellulitis?
Het belangrijkste verschil tussen wondroos en cellulitis is dat wondroos vooral de oppervlakkige huidlagen aantast, terwijl cellulitis dieper in de huid en het onderhuidse vetweefsel doordringt. Daardoor ziet wondroos er vaak uit als een duidelijk begrensde rode plek, terwijl cellulitis zich meer verspreid in de huid.
Wondroos (erysipelas) treft meestal de oppervlakkige huidlagen en veroorzaakt een duidelijk begrensde, rode en gezwollen plek. Cellulitis dringt juist door tot de diepere huidlagen en het onderhuidse vetweefsel. Hierdoor zijn de grenzen tussen gezond en geïnfecteerd weefsel vaak minder duidelijk zichtbaar. Bij beide aandoeningen kunnen klachten optreden zoals koorts, misselijkheid en een algeheel ziek gevoel.
Cellulite wordt ook nog wel eens cellulitis genoemd, maar dit is iets compleet anders. Hierbij gaat het namelijk niet om een ontsteking van het onderhuidse vetweefsel, maar om een hobbelige huidstructuur met ‘putjes’ als gevolg van een verharding van het bindweefsel.
Herstelperiode wondroos: hoe lang duurt wondroos?
Wondroos is gelukkig geen chronische ziekte. De duur van wondroos (erysipelas) varieert per persoon. Dit heeft namelijk te maken met de ernst van de infectie, je gezondheid en de manier van handelen. Maar over het algemeen duurt een wondroos infectie ongeveer één tot twee weken.
Hierbij kunnen sommige symptomen wel nog wat langer aanhouden. Daarnaast is het zo dat de herstelperiode wondroos gezicht langer duurt dan bijvoorbeeld een herstelperiode wondroos voet. Dit komt door de gevoeligheid van het gebied. Wondroos-oor geneest over het algemeen relatief snel.
Welke fases doorloopt wondroos?
Wondroos doorloopt meestal twee fases: eerst een ontstekingsfase met klachten zoals roodheid, zwelling en ziektegevoel, en daarna een behandelfase waarin antibiotica de infectie bestrijden. Hieronder lees je hoe deze fases zich meestal ontwikkelen.
In het begin merk je vaak dat de huid warm en pijnlijk wordt en dat deze rood en dik begint te worden. Ook voel je je vaak ziek. Zo kun je last krijgen van koude rillingen, koorts, misselijkheid en vermoeidheid.
Daarna begint fase twee: de behandelfase. Hierbij worden, als het goed is, de juiste antibiotica voorgeschreven. Deze medicijnen helpen om de bacteriën te bestrijden, waardoor de infectie zal verminderen. Naarmate de behandeling vordert, zullen de symptomen van wondroos meestal langzaam afnemen.
Het is heel belangrijk om de voorgeschreven antibiotica volledig in te nemen en de behandeling te volgen zoals voorgeschreven door een arts. Ook wanneer het lijkt alsof je klachten al bijna verdwenen zijn. Als de infectie namelijk niet goed behandeld wordt of verergert, kan dit leiden tot een ernstige infectie en zo ook complicaties en een langere hersteltijd.
Is wondroos besmettelijk?
Het antwoord of wondroos besmettelijk is, is eigenlijk ja en nee. Nee, omdat het niet zo is dat als je het wondroos aanraakt je zelf ook wondroos krijgt. En ja omdat het zich in enkele gevallen wel kan verspreiden van mens op mens.
Op je huid zitten bacteriën die normaal gesproken geen problemen veroorzaken zolang je huidbarrière intact is. Hier merk je dus meestal niets van. Pas wanneer de huid beschadigd raakt, bijvoorbeeld door een wondje, insectenbeet of huidirritatie, kunnen deze bacteriën dieper de huid binnendringen en een ontsteking veroorzaken. Zo wordt wondroos veroorzaakt door bacteriën die de huid binnendringen via een wondje, insectenbeet of een andere huidbeschadiging.
Maar je kunt dit bacterie niet overdragen zoals veel andere infectieziektes wel kunnen. Zo zijn schurft, krentenbaard, een schimmelinfectie en het hebben van een koortslip bijvoorbeeld veel besmettelijker. Dit kun je na aanraking al verspreiden.
Wondroos krijg je niet meteen door in contact te zijn geweest met iemand die wondroos heeft. Alleen als jouw eigen huid beschadigd is, en jij op dat moment contact maakt met de ontstoken huid van iemand met wondroos, bestaat er in theorie een kans dat wondroos besmettelijk is.
Daarnaast is de kans op wondroos groter wanneer je al eerder een wondroos infectie hebt doorgemaakt. Je kunt dus inderdaad stellen dat wondroos besmettelijk is, maar de kans op deze besmetting is dus wel heel klein. Gelukkig maar!
Is wondroos gevaarlijk?
Wondroos is meestal niet gevaarlijk wanneer het op tijd wordt behandeld, maar zonder behandeling kunnen er wel ernstige complicaties ontstaan. Daarom is het belangrijk om snel medische hulp te zoeken als je denkt dat je wondroos hebt.
Mogelijke complicaties zijn bijvoorbeeld dat de bacterie zich via het bloed verder in het lichaam verspreidt. Dit kan leiden tot infecties in andere organen, hersenvliesontsteking of het ontstaan van abcessen. Vooral bij kinderen is het daarom belangrijk om snel actie te ondernemen wanneer je denkt dat er sprake is van wondroos.
Is wondroos in het gezicht gevaarlijk?
Wondroos in het gezicht kan gevaarlijk zijn door het risico op complicaties zoals infecties in de ogen, hersenvliesontsteking, of sepsis. Het kan ook leiden tot blijvende zwelling of littekens. Snel medische hulp is daarom belangrijk!
Is wondroos dodelijk?
Wondroos (erysipelas) is meestal goed te behandelen en niet dodelijk als het tijdig wordt behandeld met antibiotica. Echter, bij ernstige gevallen van wondroos kan ziekenhuisopname voor antibiotica via een infuus noodzakelijk zijn.
Mag je werken met wondroos?
Of je mag werken met wondroos hangt een beetje af van je symptomen maar ook van je werk. Vermijd werken bij ernstige pijn, koorts of zware fysieke belasting. Wondroos is meestal niet besmettelijk, dus de kans dat collega's wondroos oplopen is super klein. Tenzij er open wonden zijn en zij jouw huid aanraken. Na één tot twee dagen antibiotica en verbetering van klachten kun je vaak weer aan het werk.
Wat te doen tegen wondroos?
Mijn advies is om altijd eerst naar de huisarts te gaan. Wondroos is over het algemeen gemakkelijk te herkennen door de arts. De diagnose kan in de meeste gevallen op grond van het klinisch beeld worden gesteld. Hij of zij kan een antibiotica kuur voorschrijven om de infectie te bestrijden. Daarnaast kan de huisarts ook informatie geven over de juiste wondverzorging. Vaak in combinatie met zwachtels die het vocht helpen afvoeren.
Daarnaast kun je samen achterhalen waar het wondroos bacterie naar binnen is binnengekomen. Bekende infectie plekken, zijn: gebarsten droge handen, hielkloven, voetschimmel, schimmelinfecties tussen de tenen (ringworm), open gekrabde insectenbeten en ingescheurde teennagels.
Naast de juiste wondverzorging, is het belangrijk om niet aan wondroos te zitten. Ga ook liever niet naar openbare zwembaden of sauna's. En vermijd het nemen van een warm bad, het dragen van strakke schoenen en schurende, niet ademende, kleding. Vermijd alcohol totdat je volledig bent hersteld en klaar bent met de antibioticakuur. Wondroos en alcohol is een slechte combinatie.
Hoe de behandeling van wondroos er verder uit ziet, hangt af van de locatie. Wondroos zit het vaakste op de armen, benen of in het gezicht. Hieronder lees je per locatie mijn tips met betrekking tot de wondroos behandeling!
Hoe behandel je wondroos op het been?
Om wondroos op het been te behandelen doorloop je de volgende drie stappen:
- Zwachtelen
- Elastische koud
- Juiste voetverzorging
Als er sprake is van wondroos op het been, kan je been flink opzwellen. Probeer het been rust te geven. De zwelling (oedeem) verdwijnt dan meestal binnen twee tot drie weken. Ook is het belangrijk om de huid tussen de tenen goed droog te houden, zodat er geen schimmelinfectie ontstaat. Hieronder lichten we de drie stappen uitgebreid toe.
Stap 1. Zwachtelen
Soms kan het fijn zijn om je lichaam een handje te helpen in het verminderen van deze zwelling. Bijvoorbeeld doormiddel van zwachtels. Zwachtels zijn een soort druk verbanden die op een speciale manier om het been worden gewikkeld om er zo voor te zorgen dat vocht vanaf onder efficiënter naar boven gepompt. Hierdoor vermindert de zwelling in het been. Het been wordt gezwachteld totdat het weer de normale omvang heeft gekregen.
Stap 2. Elastische kous
Na een zwachtelperiode van 3-7 dagen krijg je een elastische kous aangemeten die je minimaal 3 maanden moet dragen. De kous ondersteunt de kuitpomp en helpt zo ook om achterblijvend vocht omhoog af te voeren. Een goed voorbeeld zijn deze steunkousen met een drukklasse van ongeveer 20 mmhg.
Wordt het vocht niet voldoende afgevoerd? Of blijft het wondroos terugkomen? Dan kan een oedeemtherapeut, zoals een huidtherapeut of fysiotherapeut, een therapeutisch elastische kous op maat aanmeten. Met een hogere drukklasse.
Stap 3. Juiste voetverzorging
Het is heel belangrijk om je voeten goed te verzorgen. Door een intacte huid kan het bacterie tenslotte niet binnendringen, dus hoe beter de huid barrière functie is, hoe kleiner de kans op een wondroos infectie. Het is daarom ook belangrijk om klachten als voetschimmel en eczeem aan te pakken, omdat dit een makkelijke ingang voor het wondroos bacterie is. Hieronder heb ik een aantal effectieve producten gezet:
- Deze crème van Bepanthen bevat veel verzorgende ingrediënten die de conditie van je huid (ook voeten) verbetert en de kans op een droge huid, wondjes of infecties verkleind
- Deze crème van Gehwol werkt effectief tegen hielkloven. Hoe minder hielkloven, hoe kleiner de kans op een nieuwe wondroos infectie. Want als de huid dicht is, is het beter beschermd.
- Deze olie van Chi helpt goed tegen voetschimmel. Meng één a twee druppels olie met één a twee druppels olijfolie. En dep dit op de huidschimmel.
- Deze antischimmel crème: werkt ook effectief tegen een schimmelinfectie van zowel de voet als tussen de tenen.
Stap 4. Wondroos en bewegen
Ook bewegen kan een belangrijke rol spelen bij het voorkomen en behandelen van wondroos. Hoewel het de infectie natuurlijk niet geneest, kan het wel bijdragen aan het verlichten van symptomen en het verbeteren van de algehele gezondheid.
De reden dat wondroos en bewegen zo goed samen gaan, heeft met name te maken vanwege de bloedcirculatie. Regelmatig bewegen heeft namelijk een positief effect op je bloedcirculatie, waardoor afvalstoffen beter worden afgevoerd en je immuunsysteem ondersteund wordt. Daarnaast verbetert bewegen natuurlijk ook de wondroos zwelling.
Hoe behandel je wondroos op de arm?
Wondroos op de arm behandel je meestal door de arm rust te geven, de zwelling te verminderen en de huid goed te verzorgen. Zit de wondroos op één van je armen? Dan kun je eventueel een mitella gebruiken om ervoor te zorgen dat je arm rust houdt. Gebruik wel een mitella die niet op de wondroos drukt. Een goed voorbeeld is deze verstelbare Mitella, waarbij de drukpunten op de hand en elleboog zitten.
Je mag de rode, gezwollen plek ook koelen. Doe bijvoorbeeld wat ijsklontjes in een zakje en wikkel hier een theedoek omheen, of gebruik speciale coldpacks. Als de wondroosplek erg pijnlijk is, kun je de pijn eventueel verminderen met paracetamol. Verder is het belangrijk om niet aan blaren of korstjes te zitten en je nagels kort te houden. Als de huid beschadigt, kan dit namelijk opnieuw een infectie veroorzaken.
Hoe behandel je wondroos op het gezicht?
Wondroos in het gezicht behandel je door de infectie snel medisch te laten behandelen en de huid zoveel mogelijk rust te geven en te koelen. Wondroos (erysipelas) in het gezicht is vaak extra vervelend, niet alleen omdat het duidelijk zichtbaar is op de huid, maar ook omdat de infectie op deze plek erg pijnlijk kan zijn. Vaak zelfs pijnlijker dan wanneer wondroos op de benen of armen zit.
De wondroosinfectie ontstaat meestal via een klein wondje en kan zich vervolgens verspreiden over het gezicht en soms ook naar de hoofdhuid. In dat laatste geval kun je een scherpe pijn op de hoofdhuid voelen, wat ook voor hevige hoofdpijn kan zorgen.
Naast wondjes kan de bacterie soms ook afkomstig zijn uit de neus of oren. Bij kinderen zie je wondroos bijvoorbeeld regelmatig aan één kant van het gezicht, waarbij tegelijkertijd een oorontsteking aanwezig kan zijn. In dat geval is het belangrijk dat ook deze oorontsteking goed wordt behandeld.
Probeer je hoofd verder zo min mogelijk te bewegen. Ook praten moet zoveel mogelijk vermeden worden. Het beste is zelfs om vloeibaar te eten. Dus veel (groene) sappen, yoghurt en vla. Wat verder vaak helpt is de huid koelen met cold packs. Hiermee vermindert de zwelling. Maar ook de pijn en het warme gevoel.
M.M.M.
op 17 Oct 2023